اولویت اول طلبه

وقتی که یک مروری در قرآن بکنید می‌بینید که یکی از موارد کلیدی برای رشد، و مراعاتی که همه جا به درد انسان بخورد و همه درهای بسته را باز بکند، همه بی قراری‌ها را ببرد و توفیق را زیاد کند، مراعات تقوای الهی است و رعایت حدّ و حدود الهی، این اولویت اول در کار طلبگی ما است و هر چه که بخواهیم، از این مراعات‌ها بدست می‌آید، این‌ها آیات قرآن هستند و رد خور ندارند. اگر در بن بست قرار گرفته‌ایم و راه خروج به سمت بهتر شدن و روشنایی نداریم؛ « ومَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً ﴿الطلاق، 2﴾ » راه خروجی، از تقوا حاصل می‌شود. هر بلایی هم که احیاناً بر سر ما می‌آید، از بی توفیقی‌ها، عقب افتادگی‌ها و عدم مراعات ما است، پس هیچ کسی به ما ظلم نمی‌کند، خودمان گاهی کارهای خودمان را مسدود می‌کنیم.اگر راه خروجی می‌خواهیم، این راه : « وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَحْتَسِبُ » با این مراعات، جنبه علمی، ظاهری و باطنی همه را می‌شود مشاهده کرد.

در بخش‌های دیگر هم همین‌طور است، اگر یکی معیّت با حق تعالی را می‌خواهد؛ و می‌خواهد همیشه به یاد خدا  باشد، إِنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ‌، محبوبیت الهی را می‌خواهد یعنی می‌خواهد نزد خدا محبوب باشد، إِنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِين، منتها حالا یک وقت یک نفر می‌گوید، آقا این که شما می‌گویید «متقین» خیلی خوب، ولی ما الآن در اجرا چه کار باید کنیم؟ در اجرا هم خداوند به کسی ظلم نکرده و نمی‌کند. احوال هر کس را خداوند می‌داند و خودش عالم را این جور قرار داده، عالم متنوع است. مردم در رده های مختلفی هستند، این طبیعت کار است و (خداوند) تقوایی که انبیا و اولیا مراعات می‌کردند را از ما نمی‌خواهد، از ما می خواهد حد و حدودهای خودمان را مراعات کنیم؛ آنچه را که می‌دانیم باید انجام بدهیم، انجام بدهیم و آنچه را که می‌دانیم باید انجام ندهیم، انجام ندهیم. خدا این را از ما می‌خواهد. ولی تقوا ذو مراتب است.

داستانی از حاج آقا رحیم ارباب

زمان مرحوم حاج آقا رحیم ارباب ایشان را خیلی تحت فشار تبلیغات منفی قرار دادند، یکی از آقایان محترم، از آقایون اصفهان می‌گفت، من رفتم نزدیک ظهر از ایشان حلالیت بطلبم، دیدم می‌خواهند وضو بگیرند و گفتم: آقا من غیبت شما را کردم، فرمودند: عزیزم تو اهل غیبت نیستی، دیدم انگار من جوابم را نگرفتم، من می‌خواستم حلالیت بطلبم، و این جمله مرا تأمین نکرد، گفتم که آقا من غیبت شما را کردم و می‌خواهم من را حلال کنید، گفت: ایشان همین طور که داشت آستین‌هایش را می‌زد بالا و آماده می‌شد برای وضو گرفتن، بلند شد و من را در بغل گرفت فرمود که: گفتم که تو اهل غیبت نیستی، اگر هم چیزی بوده حلال (کردم). این نوع گذشت برای کسانی که یک دفعه تحت فشار شخصیتی قرار می‌گیرند سنگین است ولی این‌ها کارشان بوده است. این جور زندگی می‌کردند با مردم، با شرح صدر، با آقایی، با بزرگواری. جامعه به این‌ها وابسته می‌شده وقتی که این شکستگی، تقوا و پاکی را در این‌ها می‌دیده‌اند. و ما خیلی داشته‌ایم در حوزه که الگوهای ما هستند.

گذشت علمای سلف

در بین علما و بزرگان گذشته ما، شرح صدرها، گذشت ها بوده است، این‌ها نتیجه آن معرفت است و نتیجه آن اتصال و ارتباط و ایجاد توجه است، و برای این است که آن‌ها یک آینه ای یک جا پیدا کرده‌اند و خودشان را در آن آینه دیدند و خودشان را توانسته اند ترجمه کنند، لذا در نظرشان  که همه دنیا را می‌بینید، یعنی به دیده عظمت به دنیا نگاه نمی‌کردند، بزرگانی در همین اصفهان سر مشق بوده‌اند، آن قدر گذشت کردند، تا این سر نخ به دست ما برسد، عالمانی بوده‌اند که سرشان را می‌انداختند پایین و می‌رفتند حجره هایشان و مشغول به نوشتن و ارائه و اشاعه معارف اهل بیت علیهم السلام بودند و یک دنیا در حجره می نشستند. چه عشقی این‌ها را می‌کشانده به این فضا، چه طور تأمین می‌شدند که خداوند عزت به این ها می‌داده، کجاها گذشت می‌کردند، این‌ها همه‌اش برنامه دار است و این مسیر ما است که ان شاالله برویم به این سمت و شفاف و روشن حرکت کنیم با ساختاری سالم، ولی شرط اصلی همان مراعات است، کسی بگوید که آقا ما از این صحبت‌ها بالاخره به یک جمع بندی خواستیم برسیم، این جمع بندی است که تقوا ذو مراتب است. آقا امیرالمؤمنین علیه‌السلام امام المتقین است، یک امر فلّه ای نیست که یک دفعه یک نفر شب بخوابد و صبح از متقین و مقربین از خواب بلند بشود، همین مراعاتاهایی که دارید می‌کنید، اینا از ساختار بندی روحی شما و تقوایی شما مؤثر است و اگر راه پیدا کردی به این، خواهی دید که چطور خداوند راه‌های خروجی را نشاند می‌دهد، و چطوری خداوند من حیث لا یحتسب برایت برکات می رساند.

ساختار پژوهشی

علوم بی پایان، بی نهایت و غیر محدودی را ما باید کار کنیم، طلبه الآن غیر از طلبه هفتصد سال پیش است که یک کتاب فارسی به او می‌دادند، می‌خواند و چهار تا مسئله می‌گفت، الآن زمینه رشد برای طلبه خیلی است و ما در ساختار شخصیتی خودمان یک بخش پژوهشی باید تألیف کنیم تا قابل رشد باشیم. باید هر کدام از ما بتواند یک پژوهشگر قوی باشد، هم خودش توجیه می‌شود هم می‌تواند ارائه کند.

طلاب باید پژوهش را جدی بگیرند غیر از اینکه ما من حیث المجموع، قضایای فکریمان پژوهشکده ای جدا می‌خواهد و باید دوستان توجیه باشند، و حداقل وارد قضایای پژوهشی بشوند و ورزیده بشوند، تا بعداً بتوانند از مبانی فکری طلبگی و اعتقادات و معارف شیعی بهتر دفاع کنند. این خودش یک ورزش علمی و فکری و یک توانمندی به طلبه می‌دهد، و لازم نیست که حتماً پایه چند باشد، هفت باشد یا بالاتر، پژوهش را از ابتدا می‌شود شروع کرد، منتها این ورزش فکری باید که روی آن کار بشود تا ان شاالله ما از جهت فکری بتوانیم امیدوارتر باشیم به طلاب.

در بخش پژوهشی ان شاالله دوستان بیشتر استقبال کنند و هر کدام، موضوعی را بگیرند که ما بسیار کار داریم با طلبه های خوش فکرِ فاضل. واقعاً که برای خود من خیلی لذت بخش است که بعضی از دوستان آرام آرام ملحق شدند به مجموعه، و دارند توجیه می‌شوند، دارند صبغه و رنگ طلبگی به خودشان می‌گیرند. طلبگی ای که، هم فضل طلبگی در آن تعریف شده باشد و هم اولویت‌های خودشناسی و توسلات و ساختار شناسی صحیح شخصیتی در آن تعریف شده. ببینید راه بی پایانی در پیش رو دارید ولی هر قدمی که رفتید خودتان آرام می‌گیرید، فقط این علوم و این معارف اهل بیت علیهم السلام است که می‌تواند یک آینه ای جلوی شما بگذارد که خودتان را بهتر ببینید و خودتان را بهتر ترجمه کنید و همه سرمایه شما هم( به اعتباری)، این خواهد بود. آن کسی که شما را نمی‌گذارد دوباره بروید در خیابان و به کارهای دیگر بپردازید، این رگه و این رشته و این اتصال نورانی به معارف اهل بیت^{علیهم السلام} است، منتها برای ورود در معارف اهل بیت خیلی کار داریم ما و خیلی باید درس بخوانیم، خیلی باید مباحثه کنیم، خیلی باید پژوهش کنیم. الحمد لله امکانات هم خیلی فراوان است.

*تولید علم به زبان روز

نگاه کنید حد اقل در همین بخش رسانه ای و صدا و سیما و فیلم و...، دو نفر، چهار نفر کار کردند، چطور در دنیا پخش شد؛ یکی داستان حضرت یوسف ^{علیه السلام} بود، و یکی داستان امام علی علیه‌السلام، این‌ها بالاخره برداشت‌هایی است به زبان روز، شاید بیشتر از شش میلیارد از جمعیت دنیا، در کشور های مختلف، این فیلم‌ها را دیدند، خود تولید کنندگانش به من گفتند، کشور های مختلف می‌گرفتند و می‌گذاشتند و در بعضی از قسمت‌های فیلم حضرت یوسف، (جالب بود یکی از خود آقایون نقل می‌کرد که آقا) خیابان‌های اسرائیل خلوت می‌شدند.

ما الآن به عنوان تولید کنندگان علم به زبان روز، کارمان سنگین است، بخش تولیدش حالا هیچی، بخش انتقالش هم ما کار نکردیم؛ از علومی که این همه بزرگان ما سعی کردند، زحمت کشیدند هنوز ما نتوانسته ایم به این زمان ترجمه کنیم و آماده کنیم در اختیار مردم قرار بدهیم. بعد نوبت تولید علوم خواهد شد.

ببینید الآن کشورهای عربی، ناخودآگاه، دانسته یا ندانسته تحت تأثیر افکار آزادی‌خواهانه شیعه هستند و این صبغه تشیع را دوست دارند. می‌ریزند در خیابان‌ها و شاید خیلی ها دچار مشکلات بشوند اما این روش اهل بیت علیهم السلام را دوست دارند، معارف اهل بیت علیهم السلام را می‌خواهند و تشنه همین‌ها هستند. ببینید کار ما چقدر سنگین می‌شود. ظلم است اگر وقتمان را به امور باطل و بی خود بگذرانیم. واقعاً بایستیم پای کار که دنیا نیازمند است. یعنی اگر بنا بشود که هر چه زودتر ان شاالله به فضل الهی، زمان فرج نزدیک باشد تبعاً اطلاع رسانی بیشتر باید باشد، زمینه فراهم‌تر باید باشد، همه‌اش که شمشیر نیست، همین علومی که شما دارید، همین جامعه ای می‌خواهند این علوم را، این بُرنده‌ترین شمشیر است و گروه گروه مردم را تسلیم خواهد کرد.

داستانی از مرحوم آشیخ محمد جواد انصاری

مرحوم آشیخ محمد جواد انصاری رحمه‌الله که در قم دفنند، از علما بودند، از شاگردان مرحوم آشیخ عبدالکریم و از محبین خدای متعال بودند، عاشق اهل بیت علیهم السلام بود، یکی از شاگردانشان که پیرمردی بود، فوت کرد، ایشان می‌گفت: من با این آشیخ محمد جواد انصاری یک شب رفتیم قم خانه یکی از رفقا، نزدیک حرم. من بستر خواب ایشان را به سمت قبله انداختم، ایشان وقتی آمد بخوابد، بسترش را برداشت (مثلاً) به سمت راست انداخت، عرض کردم آقا من بسترتان را به سمت قبله انداختم، فرمود که این طوری پایم به سمت حرم حضرت معصومه سلام الله علیها دراز می‌شود و نمی‌توانم این طوری بخوابم، بی ادبی است. حالا در یک خیابان دیگرِ اطراف حرم، ولی این قدر مراعات می‌کردند که من این طوری و لو اینکه روبه قبله است، ولی این طرف چون که حرم حضرت معصومه سلام الله علیها است، من به این طرف نمی‌خوابم چون پایم به سمت حرم دراز می‌شود. همین آقا با این مراعات (که شاید خیلی هاتون بشناسید این حاج آقا حسن شرکت که پیرمرد صالح و زاهدی بود، ایشان) نقل می‌کرد که من خودم خدمت آقا بودم، بسترشون را این جوری انداختم و آقا برداشتند بسترشون را به طرف دیگر انداختند و گفتند: من نمی‌توانم پایم به سمت حرم دراز بشود.

در زمان ایشان شروع کردند یک صحبت‌هایی متأسفانه کردند که یک دفعه جوش می‌پیچد، یک افراد بیماری یک صحبت‌هایی می‌کردند، از همین مدل، همین حالا هم است نسبت به بعضی اولیا و آقایان.

رابطه تقوا و علم

خدای متعال فرمود که « هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَ يُزَکِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ ﴿الجمعة، 2﴾ » یزکیهم را مقدم بر یعلمهم الکتاب قرار داده، به خاطر اینکه این کتاب و این معارف ناب است، این کتاب قرآن و کتب آسمانی و معارف نورانی اهل بیت علیهم السلام، این‌ها بعد از مراعات تقوی، نصیب انسان می‌شود، به یکدیگر هم مربوط هستند، وقتی بالاتر می‌رود، نصیبش بیشتر می‌شود، و وقتی تقوایش بیشتر می شود، باز نصیبش بیشتر می‌شود و امام زمان علیه‌السلام این‌ها را از ما می‌خواهد، حوزه این‌ها را از ما می‌خواهد، جامعه این‌ها را از ما می‌خواهد، فکر نکنید فقط ایران، همه دنیا از ما می‌خواهند الآن، معارف اهل بیت را. واقعاً هم کار داریم و جای کار دارد.

پژوهش در حوزه

ما در مسیر رشد علمی و شخصیتی خودمان، مسیر طولانی را داریم که پیش برویم، بعضی‌ خیالاتی می‌شوند و دلشان می خواهد یک تسبیح بردارد، یک دور با این تسبیح بزند، و خودش را بر بلندترین قله های معارف قرار دهد، این مکان امکان پذیر نیست. ما گاهی دچار مشکلات تعدد شخصیتی، ابعاد تربیتی و ابعاد ساختاری می شویم و مشکلاتمان این‌ها است.

الحمد لله معارف اهل بیت علیهم السلام در این زمینه خیلی زیاد هستند و در آن ها کار شده است و ان شاالله رفقا از آب و گل در بیایند، موضوعات پژوهشی خوبی در این زمینه است که بعد از فضل طلبگی ان شاالله این جهت هم اضافه بشود. و دوستان ما گاهی باید توجیه باشند با ساختار شناسی انسان از حیث هندسی، یعنی "من چه کسی هستم"؟ ولی "من چه کسی هستم" ؟ خیلی گسترده است. یک زاویه نفس را معنا کردن خیلی پژوهش می‌خواهد، شاید بیشترین توجه را در بین حکما، ابوعلی سینا به این قضیه کرده است، نفس شناسی، اصلاً چه چیزی است این ترکیب، و تاثیراً چه کار می‌کند، چه چیزهایی روی آن تأثیر دارد، و این‌ها ما را با خودمان آشنا خواهد کرد و در طلبگی این متاع، حاصل می‌شود.

افتخار سربازی حضرت صاحب الزمان ^{علیه السلام}

امیدواریم که به برکت خدای متعال و نیت خیر همه این جمع، دست ما برسد به آن سرنخی که ما بتوانیم خودمان را حداقل از جهت قلبی آرامش بدهیم به این که ما از سربازان حضرت شده ایم، این افتخار را به کسی نمی‌دهند، کم است، قدر باید دانست و بهره باید برد از این فضا، این فضا، فضای جالب و لطیفی است، دعاهای مستجاب در آن خیلی است، افراد دل شکسته ای که این زندگی را، مسائل عاطفی خانوادگی را رها کرده‌اند و آمده‌اند اینجا به امیدی که رشد کنند، زیاد هستند و خدای متعال این نیت‌ها را نادیده نمی‌گیرد. بعضی از طلاب گاهی که یک دهه، دو دهه، سه دهه و بیشتر از عمرشان که منقضی شد، افکارشان پخش می‌شود. ولی‌ این مجموعه، مجموعه ای است که راه مبارکی را شروع کرده و تنها ابزار حرکتِ به سمت جلوی آن، مراعات تقوای الهی است از جهت محتوایی و از جهت معنوی و حد و حدود.

* نمی خواهد خودتان را هلاک چند صد رکعت نماز بکنید، وقت این کارهایتان را بگذارید برای درس و زندگی‌تان، فقط حدود الهی را باید محترم شمرد و این که اولویتتان را رشد علمی قرار بدهید، جامعه به طلبه بی سواد نیاز ندارد، چون اسباب زحمت برای حوزه خواهد شد و هزار رقم مشکل سر راه حوزه و طلبگی ایجاد خواهد کرد، هر کدام بالاستقلال باید خودتان را یک شخصیت علمی و یک پژوهشگر برجسته و یک طلبه فاضل، ارائه کنید.

الحمد لله خدمت بعضی دوستانی که هستیم، چه قدر پر برکت اند درسشان را خوانده‌اند، فاضل، فهیم، فقید، عاقل، متین، این فضاها را دنبال کنید، تا خدای متعال مدام ابواب علوم را برایتان باز کند، قانع نباشید به کم، در باب علوم خیلی جا دارد کار کرد، انسان یعنی این، هر چه رشد می‌کند جا برای رشد بیشتر دارد. منتها چند نفر مانند شیخ مفید خواهیم داشت در شیعه؟، وقتی که فوت می‌کند توقیعی از ناحیه امام زمان علیه‌السلام صادر می‌شود و حضرت (این طور که منسوب به حضرت است) اظهار کنند که ما از درس تو و تدریس تو و غور تو در معارف اهل بیت ^{علیهم السلام} خرسندیم، هیچ عبادتی در عبادات مستحبه مانند این رقم درس خواندن نیست. زودتر باید خودتان را ان شاالله ارتقا بدهیم و این یک عشقی است که خدای متعال به هر دلی نمی‌دهد، عشقِ درس خواندنِ زیاد و رشد کردن، با معصیت و به هم ریختن حدّ و حدود الهی و نداشتن تقوا؛ یا نمی‌شود و یا علمش نافع نیست و سودی ندارد، این شرطِ لازم قضیه است که ان شاالله خداوند نصیب همه ما بکند و دل شما را روز به روز شاداب‌تر و پر نشاط‌تر و مستحق و آماده درک معارف قرار بدهد.

عالَم، شیفته فرهنگ شیعه است

همین که، این فضا را برای ما آماده کردند که این الگوهای فکری به ما القا بشود، خیلی شکر دارد و باید وَجَب به وَجَب خاک این حوزه های علمیه را بوسید. با این اخلاصی که یک طلبه تمام هستی‌اش را می‌گذارد و می‌آید برای خدا، اگر در بین راه نقصی و مشکلی پیدا شد خدای متعال رفع می‌کند. و امیدوار و قوی باید پیش رفت، راه الحمد لله برای همه شما باز است یک، و تقاضا خیلی زیاد است، دو، نه فقط در ایران که ما همین هم نتوانستیم کامل تأمین بکنیم از حیث معارف اهل بیت علیهم السلام به جامعه، کشور های دیگر هم عاشق و شیفته فرهنگ تشیع اند، غیر از یک مشت افراد بیمار که این‌ها همان خوارج و نهروانین هستند و گاهی اصطکاک دارند با شیعه و الا عموماً حتی در بین فِرق مسلمین، شیعه جایگاه خاصی دارد؛ شیعه روحش یک نمک خاص دارد، خدای متعال این ترکیب را منحصر قرار داده، و فقط شیعه است که اهل این معارف است، اهل گریه است و اهل امید است، اصلاً روحش فرق می‌کند با بقیه و این تاجی است که خدای متعال بر سر همه ما نهاده است و منّت گذاشته بر ما که ما را در مسیر اهل بیت ^{علیهم السلام} قرار داده، منتهی بارمان سنگین و راهمان باریک است. تنها تقاضای من این است که دوستان خودشان را و موقعیتشان را بهتر بشناسند، گفت که: « رَحِمَ اللّه امرَءً عَرَفَ قَدرَهُ غررالحکم، حدیث 5204 » خودمان را ارزان رد نکنیم، ما آمده‌ایم برای معامله با خدا، برای رشد و اثر گذاری دین خدا، هم برای خودمان هم برای جامعه.

معارف اهل بیت علیهم السلام تسلیم آور هستند

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: اگر مردم بدانند که چه نزد ما است از معارف، تسلیم خواهند شد، آن قدر برکات در معارف اهل بیت علیهم السلام است که همه را تسلیم خواهد کرد الا افرادی که شاذ و نادر که واقعاً بیمارند و فایده ندارند. این کار ما و شما است و کار حوزه های علمیه است که به فضل دعای خود حضرت و اخلاص دوستان طلبه ای که خودشان را وقف کردند برای این کار، و وقف کردند برای طلبگی، سرمایه‌اش را خدای متعال به شما خواهد داد.

*یک بار دیگر عرض کنم که فقط این مراعات را یادتان نرود، خودمان را ارزان قرار ندهیم، به یک عکس، به یک چیزهای جفنگی که گاهی در جامعه پخش می‌شود، خودمان را مشغول نکنیم، خودمان را آلوده نکنیم، این راه، راه پاکان است. این راه، راه نماز شب خوان‌ها بوده است. این راه، راه افراد با گذشت بوده است.

نکته ای درباره توسل

دل‌هایتان ان شاالله همیشه رو به رشد باشد به سمت علم، تقوا، توسل و توجه به آقا بقیه الله. یک چیز دیگر هم عرض کنم در باب توسلات، اصلاً انسان هر چه با خودش آشنا تر شود توسلاتش بیشتر می‌شود، توسل هم حتماً این نیست که یک نفر به خودش زور بزند تا گریه‌اش بگیرد، لازم نیست. توجه به آقا بقیه الله علیه السلام داشته باشید. ریز و درشت کارهایتان را با آقا بگذرانید، این است که دل شما را حیات می‌دهد.

عشق به طلبگی

یک وقتی یک عالم شیعه یک مسافرت می‌خواست برود، یک ماه، دو ماه طول می‌کشید، سوار الاغی می شد و از شهری به شهری می‌رفت و همان وقت همراه این علما مقداری کتاب بود، چه همت‌ها که صرف می‌کردند برای یک کتاب از شهری به دیاری می‌رفتند با آن عدم امکانات، خودشان را به آب و آتش می‌زدند تا ابواب معارف اهل بیت ^{علیهم السلام} برایشان باز بشود. خیلی از علمای ما شب ها فرصت خواب نداشتند، بسیار کم می‌خوابیدند، عاشق رشد بودند، عاشق معارف اهل بیت علیهم السلام بودند، عاشق فهم بودند، عاشق علم بودند، این تمام ابزار ما است و الحمد لله توفیقی است که زیارت می‌کنیم دوستانی را که این رنگ را، این اولویت را شناخته‌اند و دارند رشد می‌کنند و دارند پیش می‌روند الحمد لله، مجموعه دوستان مدرسه علمیه صاحب‌الزمان علیه‌السلام، این هم از فضل و عنایات الهی بوده که غالباً افرادی جذب شده‌اند در این مجموعه یک اولویت برای خودسازی دارند، یک اولویت برای ساختار شناسی شخصیتیشان دارند، یک اولویتی برای اصلاحات نفسانی‌شان دارند، در همین حوزه هم فضاهای مختلف است.